वार्निश इन्सुलेटिंग ऑइल, ज्याला इन्सुलेटिंग पेंट किंवा वार्निश असेही म्हणतात, उच्च-फ्रिक्वेन्सी ट्रान्सफॉर्मरमध्ये इन्सुलेशन, ओलावा प्रतिरोध, उष्णता वहन आणि क्युरिंगमध्ये भूमिका बजावते.
त्यांच्या वेगवेगळ्या रासायनिक रचनेनुसार, इन्सुलेटिंग तेलांचे सध्या तीन प्रकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाऊ शकते: पॉलिस्टर आधारित; रेझिन प्रकार; सिलिकॉनयुक्त पदार्थ. पॉलिस्टर इन्सुलेटिंग तेल मुख्यत्वे पॉलिओल्स आणि पॉलिअॅसिड्सच्या संघनन अभिक्रियेद्वारे तयार केले जाते आणि ते सामान्यतः रंगहीन किंवा फिकट पिवळा पारदर्शक द्रव असतो. यात उच्च ब्रेकडाउन व्होल्टेज आणि व्हॉल्यूम रेझिस्टिव्हिटी असते, ज्यामुळे ते विद्युत प्रवाह प्रभावीपणे रोखू शकते आणि चांगले इन्सुलेशन प्रदान करते. या तीन प्रकारच्या इन्सुलेटिंग तेलांमध्ये याची किफायतशीरता सर्वाधिक आहे आणि उच्च-फ्रिक्वेन्सी ट्रान्सफॉर्मर्समध्ये हे सर्वात जास्त वापरले जाणारे इन्सुलेटिंग तेल आहे.
तथापि, पॉलिस्टर इन्सुलेटिंग तेलाची स्निग्धता जास्त असते आणि तापमानावर त्याचा खूप परिणाम होतो. कमी तापमानात स्निग्धता लक्षणीयरीत्या वाढते, ज्यामुळे त्याच्या प्रवाहीपणावर आणि उष्णता वहन क्षमतेवर मोठा परिणाम होतो. म्हणून, वापरताना, इन्सुलेटिंग तेलाची स्निग्धता कमी करण्यासाठी, चांगला प्रवाहीपणा टिकवून ठेवण्यासाठी आणि उच्च-फ्रिक्वेन्सी ट्रान्सफॉर्मर पाण्यात पूर्णपणे बुडेल याची खात्री करण्यासाठी, त्यात अनेकदा विरलक (diluents) घालणे आवश्यक असते. पॉलिस्टर इन्सुलेटिंग तेल आणि विरलकाचे विशिष्ट गुरुत्व साधारणपणे ०.९ च्या आसपास असते, जे विशिष्ट गुरुत्वमापकाद्वारे तपासले जाऊ शकते.
दुसरे म्हणजे, पॉलिस्टर इन्सुलेटिंग तेल उच्च तापमानात ऑक्सिडेशन आणि ऱ्हासाला बळी पडते, ज्यामुळे आम्लधर्मी पदार्थ आणि गाळ तयार होतो. याचा उत्पादनाच्या सामान्य कार्यावर परिणाम होतो आणि उच्च-तापमानाच्या वातावरणात त्याच्या वापराची व्याप्ती मर्यादित होते. याव्यतिरिक्त, रेझिन आणि सिलिकॉनयुक्त इन्सुलेटिंग तेलांच्या तुलनेत, पॉलिस्टर इन्सुलेटिंग तेलांमध्ये डायलेक्ट्रिक लॉस टँजंटची मूल्ये तुलनेने जास्त असतात. याचा अर्थ असा की, प्रत्यावर्ती विद्युत क्षेत्रात ऊर्जेचा ऱ्हास अधिक होतो आणि त्यामुळे उत्पादनाच्या कार्यक्षमतेवर काही प्रमाणात परिणाम होतो.
सध्या, पॉलिस्टर इन्सुलेटिंग तेल सामान्यतः उच्च-फ्रिक्वेन्सी ट्रान्सफॉर्मर, मोटर्स, केबल्स इत्यादींसारख्या विंडिंग्जमध्ये भरण्यासाठी वापरले जाते, ज्यामुळे उत्पादनांचे इन्सुलेशन, औष्णिक वाहकता आणि आर्द्रता प्रतिरोध सुधारतो आणि त्यांचे सेवा आयुष्य वाढते. रेझिन-आधारित इन्सुलेटिंग तेल प्रामुख्याने सेंद्रिय पॉलिमर संयुगांपासून बनलेले असते, जे बहुतेकदा द्रव किंवा घन स्वरूपात असते आणि त्यात चांगली झीज-प्रतिरोधकता असते.
कच्च्या मालाचे प्रमाण आणि अभिक्रियेच्या परिस्थितीत बदल करून रेझिन-आधारित इन्सुलेटिंग तेलांचे संश्लेषण करता येते, ज्यामुळे कमी स्निग्धता असलेले रेझिन द्रव तयार होतात. या द्रवांमध्ये चांगली प्रवाहीता आणि लेपन गुणधर्म असतात, आणि सामान्यतः त्यांना अतिरिक्त विरलकांची आवश्यकता नसते. उष्णतेच्या परिस्थितीत, रेझिन-आधारित इन्सुलेटिंग तेल मऊ होऊ शकते किंवा वितळू शकते. पॉलिस्टर इन्सुलेशन तेलाच्या तुलनेत, रेझिन इन्सुलेशन तेलामध्ये अधिक स्थिरता, उत्तम विद्युतरोधक कार्यक्षमता आणि जास्त किंमत असते. याचा उपयोग सामान्यतः विविध ट्रान्सफॉर्मर, विद्युत टर्मिनल आणि जोडांच्या इन्सुलेशनसाठी केला जातो. सिलिकॉनयुक्त इन्सुलेटिंग तेल मुख्यत्वे पॉलिडायमिथाइलसिलोक्सेनसारख्या सेंद्रिय सिलिकॉन संयुगांपासून बनलेले असते. हा सहसा रंगहीन किंवा फिकट पिवळा पारदर्शक द्रव असतो, ज्याची स्निग्धता अत्यंत कमी आणि प्रवाहीता चांगली असते.
पॉलिस्टर आणि रेझिन इन्सुलेटिंग तेलांच्या तुलनेत, सिलिकॉनयुक्त इन्सुलेटिंग तेलांमध्ये डायलेक्ट्रिक लॉसची मूल्ये कमी असतात, प्रत्यावर्ती विद्युत क्षेत्रांतर्गत ऊर्जेचा ऱ्हास कमी होतो आणि उत्पादनाची कार्यक्षमता जास्त असते. तसेच, त्यात आर्क रेझिस्टन्स आणि लीकेज रेझिस्टन्स चांगला असतो आणि ते अत्यंत प्रतिकूल वातावरणातही स्थिर कार्यक्षमता टिकवून ठेवू शकते. सिलिकॉनयुक्त इन्सुलेटिंग तेलाचा उपयोग उच्च व्होल्टेज, उच्च तापमान, उच्च आर्द्रता आणि तीव्र थंडी यांसारख्या अत्यंत प्रतिकूल वातावरणात इन्सुलेशनसाठी केला जाऊ शकतो, ज्यामुळे उत्पादनांची इन्सुलेशन पातळी आणि कार्यान्वयन विश्वसनीयता सुधारते. त्याचा उच्च प्रज्वलन बिंदू आणि स्व-विझण्याच्या गुणधर्मांमुळे सिलिकॉनयुक्त इन्सुलेटिंग तेलांना अग्निसुरक्षेच्या बाबतीत महत्त्वपूर्ण फायदे मिळतात. तथापि, सिलिकॉनयुक्त इन्सुलेटिंग तेल महाग असते आणि सामान्यतः उच्च-फ्रिक्वेन्सी ट्रान्सफॉर्मरमध्ये त्याचा वापर केला जात नाही.
पोस्ट करण्याची वेळ: १३-एप्रिल-२०२६
